Ontwikkeling van nieuwe statistische methoden voor auditing (NWI.5759)

Accountants gebruiken o.a. statistische technieken om te komen tot een (al dan niet goedkeurend) oordeel over de jaarrekening van een bedrijf. Deze jaarrekening is niet alleen een essentieel verantwoordingsstuk en essentiële informatie in het economische en financiële verkeer, maar is ook de grondslag voor de (controle op) de afdracht van alle aan ondernemers opgelegde belastingen, toe te kennen subsidies, branch-informatie etc. Naar schatting betreft het in Nederland tussen de 30.000 en 50.000 bedrijven, met een totaalomzet die vele miljarden bedraagt. Tezamen met de overheden en de non-profitsector omvat de accountantscontrole feitelijk alle financile stromen in Nederland. Gezien de vooraanstaande plaats die de Nederlandse accountancy in de wereld inneemt is de voorgestelde research ook internationaal van betekenis.
Een centraal probleem in statistical auditing is het op basis van steekproefgegevens verkrijgen van een betrouwbaarheidsbovengrens M voor het onbekende aantal foute guldens N in een populatie van geldeenheden (bijvoorbeeld een post in de jaarrekening of de jaarrekening zelf). O.a. op basis van M wordt de jaarrekening al dan niet goedgekeurd. Volledige zekerheid over N kan de accountant op basis van steekproefgegevens natuurlijk niet verkrijgen. Echter, de gevolgde procedure dient zodanig te zijn dat de kans dat N toch groter is dan M hooguit, bijvoorbeeld, 5% is. Tot nu toe werd voor M de zogenaamde Stringer bound gebruikt en simulatiestudies hebben uitgewezen dat dit gerechtvaardigd was, zeker in een situatie waarin alternatieven niet voorhanden zijn. Echter, wiskundig onderzoek heeft inmiddels uitgewezen dat de Stringer bound niet altijd de juiste opgelegde maximale onbetrouwbaarheid (van zeg 5%) heeft. Dit betekent dat bij gebruik van de Stringer bound de onbetrouwbaarheid niet echt onder controle is, zodat de accountant aan de burgers, de overheid en andere belanghebbenden van een bedrijf in feite niet altijd die zekerheid biedt die zij verwachten. Dat er een markt is voor een nieuw product, dat wel de vereiste zekerheid geeft, behoeft verder geen betoog. Het is in feite onverantwoord door te gaan met de oude methodiek indien een alternatief is ontwikkeld dat wel met zekerheid voldoet aan de maatschappelijk gestelde eisen op controle van een jaarrekening. Overigens merken we op dat betrouwbaarheidgrenzen ook een rol spelen op andere gebieden zoals economie, productieprocessen, etc.
In onderzoek, dat onlangs is uitgevoerd door Bentkus, Pap en Van Zuijlen (2001), ontstond het idee om via een "inversie" te komen tot andere betrouwbaarheidsbovengrenzen. Voorlopige resultaten hebben aangetoond dat deze nieuwe invalshoek zeer veelbelovend is en via een totaal andere aanpak methoden kan opleveren voor de constructie van betrouwbaarheidsgrenzen, die gelden voor een willekeurige steekproefomvang en bovendien voor alle mogelijke populatieverdelingen. Dit betekent dat de onbetrouwbaarheid met wiskundige zekerheid kan worden beheerst ongeacht de steekproefomvang en ongeacht de populatieverdeling van de guldens waaruit de steekproef wordt getrokken. Met name deze laatste eigenschap onbreekt bij het gebruik van de Stringer bound.
De belangrijkste doelstelling van dit project is het bovenstaande idee en andere technieken die van belang kunnen zijn in de auditorspraktijk, zoals regressietechnieken, tijdreekstechnieken en speciale steekproeftechnieken, verder uit te werken. Bovendien is het de bedoeling te onderzoeken, ook via simulatietechnieken, wat de methoden opleveren voor specifieke verdelingen, zoals die voorkomen in de praktijk van de accountant. Tenslotte streven wij ernaar te komen tot een min of meer afgerond produkt, inclusief software en handleiding, dat in de accountantspraktijk kan worden ingezet.

Samenvatting utilisatie
In het jaar 1989 is door de sectie Mathematische Statistiek van de Vereniging voor Statistiek (VVS) en de Algemene Rekenkamer een themadag "Statistical Auditing" georganiseerd met het doel statistici en accountants bij elkaar te brengen. De achtergrond was de gedachte dat mathematische statistici uitstekend diensten zouden kunnen verrichten voor accountants en, omgekeerd, dat de statistici gevoed zouden kunnen worden met interessante problemen uit de accountantspraktijk. Als gevolg van deze themadag werd de Stuurgroep Statistical Auditing opgericht, die bestaat uit een aantal mathematische statistici van Nederlandse universiteiten en vertegenwoordigers van de accountantspraktijk (vertegenwoordigd zijn de grote accountantskantoren, de belastingdienst, accountantsdiensten en analoge organisaties zoals bijvoorbeeld de Algemene Rekenkamer). Deze Stuurgroep heeft zich ten doel gesteld de belangrijkste statistische problemen uit de accountantspraktijk te formuleren en vervolgens in projectvorm door geschikte groepen te laten onderzoeken. In een later stadium werd ook het Limperg Instituut (het interuniversitair onderzoekinstituut voor accountancy in Nederland) betrokken bij dit onderzoek. Sindsdien zijn verschillende projecten uitgevoerd.
Daar de centrale problematiek, die wordt aangepakt in het huidige onderzoek, via de Stuurgroep Statistical Auditing, uit de praktijk is voortgekomen en vanwege de betrokkenheid daarbij van de grote accountantskantoren (Ernst & Young, Deloitte & Touche, KPMG, PricewaterhouseCoopers) en overheidsdiensten die zich intensief met controle en controlevraagstukken bezighouden, zoals de Algemene Rekenkamer en de Belastingdienst, is de utilisatie van de te ontwikkelen methoden vanzelfsprekend en dus gewaarborgd. Bij de coördinatie van de utilisatie zal de Stuurgroep een stimulerende rol spelen.

Er zijn nog geen resultaten bekend.

Er zijn nog geen gebruikers geïdentificeerd, interesse?