STW.nl

U bent hier

Open Mind 2015: Veilig bouwen in sloppenwijken

Sloppenwijken kunnen stukken veiliger en beter beheersbaar worden als bewoners ter plekke zelf een degelijke woning van meerdere verdiepingen kunnen bouwen. Architect Nadia Remmerswaal ontwierp een bouwplan om dat mogelijk te maken. Ze ontving daarvoor in 2015 een Open Mind-financiering van STW. Remmerswaal legt uit hoe haar plan in elkaar steekt.
 
De komende dertig jaar komen er drie miljard stadsbewoners bij. Dus als je het hebt over een afzetmarkt, zit ik in principe goed. De meeste van die nieuwe stedelingen komen terecht in sloppenwijken, in huizen die ze meestal zelf bouwen.
 
In de Indonesische stad Bandung, waar ik mijn afstudeeronderzoek deed, bouwt zo’n 80 procent van de mensen hun huis zelf, dus niet alleen de allerarmsten. De mensen hebben meer bouwkennis dan de gemiddelde Nederlander, maar ze weten niet hoe je veilig een gebouw van twee of meer verdiepingen moet bouwen.
 
Het gevolg is dat de steden horizontaal worden dichtgebouwd en de steden zich razendsnel uitbreiden. Zo snel dat er geen vat op is te krijgen, bijvoorbeeld bij het aanleggen van riolering of infrastructuur.
 
Ik ontwierp een systeem waarmee je ter plekke een betonnen skelet voor een huis kan maken, van maximaal vier verdiepingen hoog. Met een 3D-freesmachine maak je de mallen voor het beton. Dat zogeheten CNC-milling is een techniek die in allerlei industrieën wordt gebruikt, maar nog niet in de architectuur. Om het betonnen frame kunnen mensen vervolgens hun huis bouwen, met het materiaal van hun keuze.
 
De technologie is echter maar één aspect. Voordat ik architectuur ging studeren, heb ik economie gedaan. Daar kwam mijn fascinatie vandaar voor de vraag of het ook financieel haalbaar was. Een doorsnee gezin van de sloppenwijken in Bandung verdient zo’n 120 euro per maand. Dat zou genoeg moeten zijn om een huisje van twee verdiepingen in zes jaar af te betalen. Als je later wilt uitbreiden, kunnen de derde en vierde verdieping er gewoon bovenop.
 
Eventueel kun je de kamers verhuren, en dan levert die extra verdieping direct geld op. Als je een winkeltje opent op de begane grond en de bovenste verdiepingen verhuurt, is een huis van vier verdiepingen in vijftien jaar afbetaald. Voor Nederlandse huizenkopers is dat ondenkbaar snel, maar het kan echt.
 
Het komende jaar wil ik de techniek en het bedrijfsmodel ontwikkelen. Er zijn zoveel onzekere factoren; dingen waarvan ik nu nog niet weet dat ik ze niet weet. Ik moet gewoon daarheen om het te testen. Voor mijn afstudeerproject waren er allemaal dingen waar ik me druk om maakte die niet belangrijk bleken, maar ook dingen die ik nooit zag aankomen die enorm uitmaakten. Ik wilde bijvoorbeeld aardbevingsbestendig bouwen. Dan zoek je materiaal dat flexibel is, en goedkoop: bamboe. Dat wordt daar echter beschouwd als iets waar geesten in wonen. Al bouw je een paleis van bamboe, dan nog willen de mensen er niet in wonen. Je kan nog zo’n goed idee hebben, het moet wel passen in de cultuur.
 
Ik wil dan ook niet de grote blanke ingenieur zijn, die de arme mensjes daar wel even komt vertellen hoe het moet. In hun optiek is het helemaal niet onveilig hoe ze wonen. Mijn verkoopargument is dan ook niet dat het veiliger is – het gaat erom dat ze meer ruimte krijgen. En als er als gevolg daarvan bij de volgende aardbeving minder kinderen onder het puin liggen, heb ik mijn goede daad gedaan voor dit leven.
 
=====
Nadia Remmerswaal studeerde architectuur aan de Technische Universiteit Delft. Tijdens haar afstudeerproject Tra-Digitale Hybrides ontwierp ze een systeem waarmee je ter plekke een betonnen skelet voor een huis kunt maken. Ze won in 2015 een Open Mind-financiering om dit ontwerp verder uitbouwen.
=====
 
Dit artikel is onderdeel van een drieluik over de Open Mind-winnaars van 2015. Het drieluik verscheen eerder in Impact, het relatiemagazine van STW. Het magazine is beschikbaar als pdf-bestand. Liever een gedrukt exemplaar? Stuur dan een e-mail naar redactie@stw.nl