STW.nl

U bent hier

Terugblik: TEKNOWLOGY 2017

Terugblik: TEKNOWLOGY 2017

16 november 2017

De eerste editie van NWO’s innovatiefestival TEKNOWLOGY viert de symbiose tussen techniek, wetenschap en innovatie. Het congres laat zien dat nieuwe onderzoeksresultaten in sneltreinvaart onze samenleving binnendringen.
 
 
Een computer besturen door middel van je gedachten. Het klinkt misschien als sciencefiction, maar we leven in een tijd waarin sciencefiction werkelijkheid wordt. Vorig jaar liet een 58-jarige Nederlandse ALS-patiënt als eerste persoon ter wereld via een hersenimplantaat letters op een computerscherm verschijnen. Zo kon zij, ondanks haar volledige verlamming, communiceren met haar familie en artsen. 
 
Dit succesverhaal is een van de vele technologische doorbraken die een podium krijgen op TEKNOWLOGY, het nieuwe jaarlijkse innovatiefestival van NWO. Hersenwetenschapper Nick Ramsey, geestelijk vader van het inmiddels wereldberoemde ALS-implantaat, trapt het festival af met een openingslezing. Daarin laat hij zien dat wetenschappelijk onderzoek tegenwoordig niet meer tientallen jaren op een plank blijft liggen, maar onmiddellijk wordt ingezet om de samenleving te helpen.
 
 
Festivalsfeer
Het congres vindt plaats in de Rijtuigenloods in Amersfoort. Het is een toepasselijke locatie, als je bedenkt dat innovaties uit wetenschappelijk onderzoek in sneltreinvaart een weg vinden naar onze maatschappij. Tegelijkertijd creëert de locatie een festivalsfeer. Te midden van de oude treinwagons zijn overal presentaties, workshops en demonstraties, zodat je inderdaad het gevoel krijgt op een festival te zijn. 
 
De festivalsfeer heeft als gevolg dat drie jonge onderzoekers flink aan de bak moeten. Zij strijden voor de titel Simon Stevin Gezel, een jaarlijkse prijs voor veelbelovende onderzoekers. Midden in de rumoerige loods proberen ze de bezoekers te overtuigen van hun kandidatuur. Uiteindelijk verkiest het publiek Floris van den Brink tot Simon Stevin Gezel 2017. Van den Brink vergaarde de meeste publieksstemmen met een presentatie van zijn onderzoek naar een apparaat waarmee je kunt simuleren hoe het menselijk lichaam reageert op bepaalde medicijnen.
 
 
Onmiddellijk inzetbaar
Nadat de Gezel zijn prijs in ontvangst heeft genomen, wordt LUMC-hoogleraar Andrew Webb gehuldigd tot Simon Stevin Meester 2017. Ook bij zijn onderzoek valt op hoe nieuwe kennis tegenwoordig razendsnel de praktijk binnendringt. Webb ontwikkelde onder andere transporteerbare MRI-scanners waarmee kinderen in afgelegen gebieden in Oeganda worden onderzocht. 
 
De kracht van Webbs onderzoek schuilt in zijn eenvoud, stelt Jaap Schouten, voorzitter van NWO-domein Toegepaste en Technische Wetenschappen (TTW). ‘De technologie is simpel, elegant en slim, en daardoor onmiddellijk inzetbaar’, aldus Schouten. Hij reikt de Simon Stevin Meester-prijs uit aan Webb, samen met Nora van der Wenden, directeur Onderzoek en Wetenschapsbeleid bij het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap. 
 
 
Krachten bundelen
Zelf benadrukt Webb, evenals Ramsey, dat zijn onderzoek zo snel kan worden toegepast omdat Nederland koploper is op het gebied van interdisciplinaire samenwerking. Doordat universiteiten en bedrijven de krachten bundelen, wordt zijn uitvinding nu al wereldwijd verscheept.
 
Verder vertelt Webb in zijn lezing met veel humor over de Engelse taal, die volgens hem in het buitenland vaak verkeerd wordt geïnterpreteerd. Als een Brit een onderzoek bijvoorbeeld interesting noemt, vindt hij het niet interessant, maar onzin. En een brave proposal is niet zozeer dapper, als wel volslagen krankjorum.
 
Knutselen
Om dergelijke spraakverwarring te voorkomen, geeft natuurkundige Julia Cramer tijdens TEKNOWLOGY een spoedcursus wetenschapscommunicatie. Tijdens haar workshop is duidelijk te zien hoe het congres voor verbinding zorgt. Enthousiast bediscussiëren onderzoekers hoe ze hun ingewikkelde vondsten aan jan-met-de-pet moeten overbrengen. Ondertussen luisteren vertegenwoordigers van bedrijven aandachtig mee, in de hoop een glimp op te vangen van de technologie van morgen. 
 
Ook tijdens andere workshops vindt de nodige kruisbestuiving plaats, bijvoorbeeld de workshop van natuurkundige Rolf Hut. Onder zijn bezielende leiding knutselen onder andere een onderzoeker, een journalist en een afgevaardigde van het Binnenhof een regenmeter in elkaar. De onderdelen: een fotolijstje, een stukje piëzomateriaal en een kabeltje. Hut laat ermee zien dat je niet met euro’s hoeft te smijten om een prototype van een nieuw apparaat te ontwikkelen. Ook hier wordt duidelijk dat valorisatie vaak sneller gaat dan je denkt.
 
 
Open Mind
Andere originele ideeën komen langs tijdens de uitslag van de Open Mind-competitie. Vijf gewaagde onderzoeksvoorstellen worden beloond met een subsidie van 50.000 euro. Een van de winnaars is Wiendelt Steenbergen van de Universiteit Twente. Hij bedacht een methode waarmee je het geslacht van kuikens kunt vaststellen voordat die uit hun ei zijn gekropen. De methode kan voorkomen dat jaarlijks vele miljoenen haantjes ter wereld komen in de kippenindustrie. Zij worden vrijwel meteen gedood, omdat alleen hennen commercieel aantrekkelijk zijn.
 
 
Eindstation
Al met al blijkt op het congres dat wetenschappelijk onderzoek steeds sneller een steeds stevigere stempel drukt op de maatschappij. De trein van de technologie raast voort, en mede dankzij de extra 400 miljoen euro die het nieuwe kabinet uittrekt voor onderzoek, is dit het moment om in te stappen. Rest nog de vraag: wat is het eindstation?
 
Deze vraag staat centraal in de afsluitende lezing van Yuri van Geest, deskundige op het gebied van singularity. Deze wereldwijde beweging gaat ervan uit dat oprukkende technologieën zoals kunstmatige intelligentie en genetische manipulatie een geheel nieuwe wereld creëren. Met veel voorbeelden benadrukt Van Geest dat deze toekomst een stuk dichterbij is dan we denken. Een enigszins beangstigende boodschap, merkt Schouten achteraf terecht op, maar voornamelijk bedoeld om het publiek in de spiegel te laten kijken.
 
 
Spannende periode
Wat de nabije toekomst betreft, vindt Schouten dat de eerste editie van TEKNOWLOGY naar meer smaakt. Het congres heeft in ieder geval duidelijk gemaakt dat er een spannende periode aanbreekt voor de toegepaste wetenschappen, waarbij verbinding een cruciale rol speelt. ‘Onderwerpen zoals cybersecurity en gezondheid hebben een grote impact op de samenleving’, zegt Schouten. ‘Net zoals Ramsey met zijn onderzoek mensen en computers verbindt, zo zorgt dit congres voor verbinding tussen iedereen die betrokken is bij toepassingsgericht onderzoek. We nodigen al deze mensen uit om volgend jaar weer TEKNOWLOGY te bezoeken, op 8 november 2018.’